DISKUTIM NË PANEL: “Të rinjtë si nxitës të ndryshimit – Parandalimi i dhunës përmes pjesëmarrjes dhe edukimit”
5 dhjetor 2025, Europe House Shkup
Në kuadër të fushatës “16 ditë aktivizëm kundër dhunës me bazë gjinore”, Qendra e krizave “Shpresa (Nadezh)”, me mbështetjen e Bashkimit Evropian, organizoi një panel diskutimi kushtuar rolit të të rinjve në parandalimin dhe reduktimin e dhunës në komunitet. Ngjarja mblodhi së bashku përfaqësues të institucioneve, vetëqeverisjes lokale, organizatave ndërkombëtare dhe sektorit civil me një qëllim të përbashkët — krijimin e politikave dhe programeve efektive që do të mundësojnë një shoqëri pa dhunë. Aktiviteti paraqiti gjithashtu një film të shkurtër të përgatitur në fushatën “16 ditë aktivizëm kundër dhunës me bazë gjinore”.
Të rinjtë – nxitës të ndryshimit
Ngjarja u hap nga Maja Acevska, kryetare e Qendrës së krizave “Shpresa”, e cila theksoi mesazhin qendror: “Të rinjtë janë kryesorë në parandalimin e dhunës. Ata nuk duan të qëndrojnë pasivë – ata duan të përfshihen.”
Moderatorja Mitana Stevkovska, juriste në QK “Shpresa”, shtoi: “Ne të gjithë jemi përgjegjës, por janë të rinjtë ata që mund të shkaktojnë më fort ndryshimin.”
Roli i institucioneve dhe politikave shtetërore
Si pjesë e fjalimeve të hapjes, fjalën e mbajti edhe Lidija Shterjov, udhëheqëse e seksionit për parandalimin dhe mbrojtjen nga dhuna ndaj grave dhe dhunës në familje në Ministrinë e politikave sociale, demografisë dhe rinisë. Ajo theksoi: “Shpesh themi se të rinjtë janë e ardhmja, por ata janë e tashmja jonë. Tani duhet t’i përfshijmë ata.”
Shterjov iu referua gjithashtu strategjisë së re nacionale tetëvjeçare për parandalimin e dhunës, e cila përfshin komunikimin jo të dhunshëm, marrëdhëniet e shëndetshme, sigurinë digjitale dhe ekipet shkollore për parandalim: “Dhuna te të rinjtë nuk shfaqet papritmas. Është rezultat i konflikteve të shtresëzuara dhe mungesës së mbështetjes.”
Komuniteti lokal si partner
Kryetari i Komunës së Gazi Babës, Boban Stefkovski, theksoi rolin e komunave në parandalimin e hershëm: “Si komunitet lokal, ne duhet të jemi të zgjuar — jo vetëm për të reaguar, por për të parandaluar.” Ai theksoi rëndësinë e arsimit dhe rolin aktiv të të rinjve: “Pa investime në arsim, nuk ka parandalim të vërtetë. Por nëse të rinjtë mbeten pasivë, as arsimi nuk do të sjellë ndryshim.”
Perspektiva evropiane dhe mbështetja ndërkombëtare
Menaxherja e programit për shoqërinë civile dhe barazinë gjinore në Delegacionin e Bashkimit Evropian, Irena Ivanova, theksoi se ky problem është global dhe po luftohet edhe nga shtetet anëtare evropiane: “Ky është ende një fenomen shumë i trishtuar. Në BE, çdo e treta grua vuan nga dhuna.” Ajo shtoi: “Kjo fushatë nuk duhet të zgjasë vetëm 16 ditë — duhet të zgjasë gjithë vitin.”
Mbështetja, ndërhyrja dhe roli i policisë
Në panelin kryesor gjithashtu mori fjalën Juliana Stançova, ndihmës shefe në seksionin për punë kriminalistike Karposh në MPB. Ajo theksoi: “Njerëzit janë jetë, jo numra. Qëndrimi ynë duhet të jetë zero tolerancë ndaj dhunës.” Stançova foli gjithashtu për trajnimin e vazhdueshëm për oficerët e policisë, veçanërisht pas ratifikimit të Konventës së Stambollit, si dhe trajnimin dhe udhëzimin e butë që oficerët e rinj marrin nga kolegët më me përvojë: “Të gjithë duhet të ndjehen të lirë të shihen, të dëgjohen. Ne duhet të përpiqemi të kontribuojmë dhe të lëmë një shenjë, të punojmë me shpirt.”
Sektori qytetar dhe puna rinore
Zharko Zmijanac, Ushtrues i detyrës së Drejtorit operativ të Ambasadës së parë të fëmijëve “Megjashi”, theksoi rolin e familjes, shkollave dhe bashkëmoshatarëve në zhvillimin e fëmijës.
Punonjësi rinor Ljupço Velkovski foli për rëndësinë e qendrave rinore:
“Të rinjtë mund të përfshihen në politikat lokale. Por ne duhet të sigurojmë qëndrueshmërinë e qendrave rinore.”
Mbështetja psikologjike dhe zërat e të mbijetuarve
Aleksandra Pançevska, psikologe në SOS Fshati i Fëmijëve, foli për rëndësinë e mbështetjes midis grave që i kanë mbijetuar dhunës:
“Përforcimi i vetëvlerësimit është thelbësor. Disa nga gratë që mbështesim duan të ngrenë zërin dhe të ndihmojnë të tjerët.”
Edukimi që në moshë të re
Arsimtarja Olivia Georgievska nga IPS Maqedoni theksoi forcën e arsimit: “Edukimi duhet të fillojë nga mosha parashkollore – përmes lojërave, programeve, aktiviteteve.” Ajo shtoi një mesazh inkurajues: “Ka gjithmonë shpresë. Çdo ditë është një ditë e re. Të gjithë lëmë një vulë.“
Rehabilitimi i dhunuesve – pjesë e zgjidhjes
Përfaqësuesja e HERA-s, Iva Mihajlovska, theksoi nevojën për mbështetje sistematike për programet e rehabilitimit:
“Nevojiten mjete për rehabilitimin e dhunuesve. Është një punë e madhe prej 16 seancash dhe mbështetja duhet të jetë e vazhdueshme.” Në këtë drejtim, u theksua se shteti duhet të sigurojë mjete për të gjithë personat e synuar, jo vetëm për ata të referuar përmes qendrave për punë sociale.
Rritja e vetëdijes te të rinjtë
Përfaqësuesja nga Organizata e grave të Qytetit të Shkupit ndau se vetëdijësimi midis të rinjve
po rritet: “Vetëdija midis të rinjve është rritur. Ata tashmë e dinë se ku mund të kërkojnë informacione.”
Paneli i diskutimit konfirmoi se të rinjtë janë partnerë thelbësorë në proceset e parandalimit të dhunës. Nëpërmjet arsimit, pjesëmarrjes aktive, institucioneve të forta dhe komuniteteve mbështetëse, nuk mund të krijohet një shoqëri në të cilën dhuna nuk ka vend.
Siç theksoi një nga folësit: “Nuk ka vend për heshtje”.
Organizata joqeveritare Qendra e Krizave Shpresa realizon projektin “Zbatimi i planit strategjik të Qendrës së Krizave Shpresa 2022-2025”, financuar nga Bashkimi Evropian.
